Πέμπτη, 13 Απριλίου 2017

Αρχαία Ελληνικά: Κύριοι όροι (συντακτικό)

Και πάλι Αρχαία Ελληνικά με μια ευχάριστη εφαρμογή...
Κάντε επανάληψη στις πτώσεις των κύριων όρων στο συντακτικό παίζοντας τον Εκατομμυριούχο!
Παίξτε και ξαναπαίξτε για καλύτερη επανάληψη...


Παρασκευή, 3 Μαρτίου 2017

Αρχαία ελληνικά: Πτώσεις κύριων όρων (συντακτικό)

Κάντε μια ευχάριστη επανάληψη στη θεωρία του συντακτικού παίζοντας ένα "πρωτόγονο" ηλεκτρονικό παιχνίδι (arcade)!
Πατώντας στον ακόλουθο σύνδεσμο, μεταφέρεστε στη σελίδα του παιχνιδιού και μπορείτε να επιλέξετε ένα από 5 διαφορετικά παιχνίδια, που συνδυάζονται πάντα με ερωτήσεις συντακτικού...
Enjoy!!


Τρίτη, 8 Νοεμβρίου 2016

Αρχαία Ελληνικά: Ουσιαστικά Γ΄ κλίσης, υποδείγματα



Γ΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα: γεν. σε -ος (-ως ή -ους)

Παρατηρήσεις
Ισχύουν οι ίδιες καταλήξεις για τα αρσενικά και τα θηλυκά και, με κάποιους περιορισμούς, και για τα ουδέτερα.
Ανάλογα με τον χαρακτήρα του ουσιαστικού υπάρχουν παραλλαγές. Οι βασικές καταλήξεις ωστόσο είναι οι εξής:
ή --                          -ες (-εις)
-ος (-ως ή -ους)         -ων
                                   -σι(ν)
ή -ν                         -ας (-εις ή -ς)
ή --                          -ες (-εις)
Φωνηεντόληκτα
  • Στα φωνηεντόληκτα σε -ις η γενική ενικού και πληθυντικού τονίζεται στην προπαραλήγουσα, παρόλο που η λήγουσα είναι μακρόχρονη. Αυτό στη γενική ενικού εξηγείται από το γεγονός ότι το -ω- της κατάληξης προήλθε από αντιμεταχώριση (-ηος > -εως) και στη γενική πληθυντικού κατ' αναλογία.
  • Όμοια με τα φωνηεντόληκτα σε -ις κλίνονται και κάποια σε -υς: ὁ πέλεκυς -εως, ὁ πρέσβυς -εως, ὁ πῆχυς -εως και το ουδέτερο τὸ ἄστυ -εως (πληθ.: τὰ ἄστη).
Αφωνόληκτα
  • Στην ονομαστική και κλητική ενικού και στη δοτική πληθυντικού ο άφωνος χαρακτήρας ενώνεται με το σίγμα της κατάληξης ως εξής: κ / γ / χ +σ = ξ,   π / β + σ = ψ,   τ / δ / θ + σ = σ.
  • Στη δοτική πληθυντικού των οδοντικόληκτων σε -ων / -οντος και -ας / -αντος ο οδοντικός χαρακτήρας -ντ- χάνεται πριν από το σ και προκαλεί έκταση του προηγούμενου φωνήεντος.
  • Τα βαρύτονα (δηλ. που δεν τονίζονται στη λήγουσα) οδοντικόληκτα σε -ις σχηματίζουν την αιτιατική και κλητική ενικού με διαφορετική κατάληξη: αιτ. εν.: -ιν & κλ. εν.: (αντί των -α & -ις).
  • Τα βαρύτονα οδοντικόληκτα σε -ων / -οντος σχηματίζουν την κλητική ενικού με την κατάληξη -ον.
  • Τα βαρύτονα οδοντικόληκτα σε -ας / -αντος σχηματίζουν την κλητική ενικού με την κατάληξη -αν (και όχι -ας).
Ενρινόληκτα-Υγρόληκτα
  • Τα βαρύτονα ενρινόληκτα σε -ων / -ονος (διπλόθεμα) σχηματίζουν την κλητική ενικού σε -ον (και όχι -ων). 
  • Τα βαρύτονα υγρόληκτα σε -ωρ / -ορος (διπλόθεμα) σχηματίζουν την κλητική ενικού σε -ορ (και όχι -ωρ).
  • Στα συγκοπτόμενα υγρόληκτα το ε του αδύνατου (δεύτερου) θέματος αποβάλλεται στη γενική και δοτική ενικού και στη δοτική πληθυντικού (στο ουσιαστικό ἡ Δημήτηρ και στην αιτιατική ενικού). Στο ουσιαστικό ὁ ἀνήρ η συγκοπή επεκτείνεται στις πλάγιες πτώσεις του ενικού και σε όλο τον πληθυντικό και αναπτύσσεται ένα δ ανάμεσα στα ν και ρ για λόγους ευφωνίας.
  • Το ουσιαστικό ὁ σωτήρ έχει κλητική ὦ σῶτερ (και σπανιότερο τύπο: ὦ σωτήρ), το ουσιαστικό ἡ γαστήρ έχει κλητική ίδια με την ονομαστική (ὦ γαστήρ) και το ουσιαστικό ὁ ἀστήρ σχηματίζει τη δοτική πληθυντικού όπως τα συγκοπτόμενα: τοῖς ἀστράσι(ν)
Σιγμόληκτα
  • Τα σιγμόληκτα αποβάλλουν τον χαρακτήρα σ, όταν βρίσκεται ανάμεσα σε φωνήεντα και στη συνέχεια γίνονται συναιρέσεις. Ο αρχικός χαρακτήρας διατηρείται μόνο στη δοτική πληθυντικού.

ΠΡΟΣΟΧΗ!
  • Οι καταλήξεις , -ας, -(σ)ι στη γ΄ κλίση είναι βραχύχρονες.

Τονισμός
  • Τα μονοσύλλαβα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης στη γενική και δοτική και στους δύο αριθμούς τονίζονται στη λήγουσα
  • Εξαιρούνται μόνο έξι ουσιαστικά, που ανεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα στη γενική πληθυντικού:  τῶν παίδων (ὁ παῖς), τῶν φώτων (τὸ φῶς), τῶν Τρώων (ὁ Τρώς), τῶν ὤτων (τὸ οὖς), τῶν δδων (ἡ δς), τῶν θώων (ὁ θώς).

Σάββατο, 15 Οκτωβρίου 2016

Νεοελληνική γλώσσα α΄: Δημοσιογραφική είδηση

Παραγωγή γραπτού λόγου
Είδος κειμένου: δημοσιογραφική είδηση

Η δημοσιογραφική είδηση είναι μια μορφή αφήγησης επίκαιρων γεγονότων, που προορίζεται για τον έντυπο ή τον ηλεκτρονικό τύπο (εφημερίδες, περιοδικά, ιστοσελίδες, ιστολόγια). Περιλαμβάνει 2-3 παραγράφους τουλάχιστον.
* Τίτλος
Μια λέξη ή μια σύντομη φράση αντιπροσωπευτική για το περιεχόμενο - συνήθως δεν περιέχει ρήματα. Μπορεί να είναι κυριολεκτικός ή μεταφορικός.
* παράγραφος: γεγονός - πρόσωπα - τόπος - χρόνος
Περιέχει μια σύντομη αναφορά στο θέμα που αποτελεί την είδηση, απαντώντας στα ερωτήματα   ποιος; / πού; / πότε; / τι;
* παράγραφος: σειρά γεγονότων - αιτία
Περιλαμβάνει την αναλυτική αφήγηση των επιμέρους γεγονότων-πράξεων που συνδέονται με την είδηση, χρονολογικά. Επίσης μπορεί να εξηγούνται οι λόγοι (γιατί;).

Στη συνέχεια δίνονται δευτερεύουσες πληροφορίες σχετικά με τα στοιχεία της είδησης, μαρτυρίες προσώπων ή σχόλια και απόψεις του συντάκτη της είδησης και μια σύντομη κατακλείδα/συμπέρασμα.


Σάββατο, 8 Οκτωβρίου 2016

Αρχαία Ελληνικά: Επίθετα Β΄ κλίσης

Β΄ ΚΛΙΣΗ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
Τρικατάληκτα σε -ος -η -ον
Τρικατάληκτα σε -ος -α -ον
Δικατάληκτα  σε -ος -ος -ον


Σχηματισμός του θηλυκού
  • Το θηλυκό λήγει σε , όταν πριν από την κατάληξη του αρσενικού προηγείται σύμφωνο (εκτός από ρ).
  • Το θηλυκό λήγει σε , όταν πριν από την κατάληξη του αρσενικού προηγείται φωνήεν ή ρ.
  • Το θηλυκό σχηματίζεται με τις καταλήξεις του αρσενικού, όταν το επίθετο είναι σύνθετο (και απλά επίθετα β΄ κλίσης μπορούν να είναι δικατάληκτα, βλ. Γραμματική της α.ε. §161 β-γ, σ.97-8).  

Κλίση
  • Το αρσενικό γένος ακολουθεί τη β΄ κλίση των αντίστοιχων ουσιαστικών.
  • Το θηλυκό γένος στα τρικατάληκτα ακολουθεί την α΄ κλίση των αντίστοιχων ουσιαστικών, ενώ στα δικατάληκτα ακολουθεί τη β΄ κλίση.
  • Το ουδέτερο γένος ακολουθεί τη β΄ κλίση των αντίστοιχων ουσιαστικών.

Τονισμός
  • Το θηλυκό των προπαροξύτονων τρικατάληκτων επιθέτων κατεβάζει τον τόνο στην παραλήγουσα σε όλο τον ενικό αριθμό (δεν τονίζεται η προπαραλήγουσα, επειδή η λήγουσα είναι μακρόχρονη), ενώ στον πληθυντικό ακολουθεί τον τονισμό του αρσενικού (με διαφορετικές καταλήξεις), βλ. Γραμματική της α.ε. §158, σ.95 (κλίση επιθέτου δίκαιος).